Poznaliśmy już patronów 2025 roku. Kto znalazł się wśród wyróżnionych przez Sejm, a kto przez Senat RP?
Patroni roku są wybierani przez Sejm od ponad 20 lat. Najczęściej są to zasłużone osoby, których okrągła rocznica urodzin lub śmierci przypada w danym roku. Tym razem, decyzją posłów, rok 2025 został ogłoszony rokiem:
Olgi Boznańskiej,
Franciszka Duszeńki,
Antoniego Słonimskiego,
Stefana Żeromskiego,
Generała Kazimierza Sosnkowskiego,
Polskich Bohaterów z Katynia, Charkowa, Miednoje, Bykowni i innych miejsc,
Milenium Koronacji Dwóch Pierwszych Królów w Gnieźnie.
Patron roku 2025: Antoni Słonimski
W 2025 roku przypada 130. rocznica urodzin Antoniego Słonimskiego – polskiego poety, pisarza, tłumacza, publicysty, rysownika i krytyka literackiego. Wybór Słonimskiego to wyraz uznania dla artystycznego dorobku pisarza, który w 1918 roku był jednym ze współtwórców pierwszej w wolnej Polsce kawiarni literackiej Pod Pikadorem, a niedługo później – grupy poetyckiej Skamander.
W uchwale Sejmu podkreślono, że wiersz Słonimskiego pt. „Alarm”, napisany pod koniec września 1939 roku, dla Polaków na całym świecie stał się jednym z najważniejszych tekstów zagrzewających do walki z okupantem.
„UWAGA! Uwaga! Przeszedł! Koma trzy!” Ktoś biegnie po schodach. Trzasnęły gdzieś drzwi. Ze zgiełku i wrzawy Dźwięk jeden wybucha rośnie, Kołuje jękliwie, Głos syren – w oktawy Opada – i wznosi się jęk: „Ogłaszam alarm dla miasta Warszawy!” I cisza Gdzieś z góry Brzęczy, brzęczy, szumi i drży. I pękł Głucho w głąb Raz, dwa, trzy, Seria bomb. To gdzieś dalej. nie ma obawy. Pewnie Praga. A teraz bliżej, jeszcze bliżej. Tuż, tuż. Krzyk jak strzęp krwawy. I cisza, cisza, która się wzmaga. „Uwaga! Uwaga! Odwołuję alarm dla miasta Warszawy!” Nie, tego alarmu nikt już nie odwoła. ten alarm trwa. Wyjcie, syreny! Bijcie, werble, płaczcie, dzwony kościołów! Niech gra Orkiestra marsza spod Wagram, Spod Jeny. Chwyćcie ten jęk, regimenty, Bataliony – armaty i tanki, niech buchnie, Niech trwa W płomieniu świętym „Marsylianki”! Kiedy w południe ludzie wychodzą z kościoła Kiedy po niebie wiatr obłoki gna, Kiedy na Paryż ciemny spada sen, Któż mi tak ciągle nasłuchiwać każe? Któż to mnie budzi i woła? Słyszę szum nocnych nalotów. Płyną nad miastem. To nie samoloty. Płyną zburzone kościoły, Ogrody zmienione w cmentarze, Ruiny, gruzy, zwaliska, Ulice i domy znajome z dziecinnych lat, Traugutta i Świętokrzyska, Niecała i Nowy Świat. I płynie miasto na skrzydłach sławy, I spada kamieniem na serce. Do dna. Ogłaszam alarm dla miasta Warszawy. Niech trwa!
Antoni Słonimski, „alarm”
Patron roku 2025: Stefan Żeromski
W 2025 roku przypada 100. rocznica śmierci Stefana Żeromskiego – jednego z najwybitniejszych polskich pisarzy, autora opowiadań, powieści, dramatów i reportaży, które ukształtowały narodowe myślenie wielu pokoleń Polaków. Jak podkreślili posłowie, wybór Żeromskiego to hołd dla ogromnego dorobku artysty.
„Był twórcą przekonanym o doniosłej funkcji literatury, wierzył bowiem w szczególne posłannictwo pisarza i w jego odpowiedzialność za kształtowanie losu narodu i Ojczyzny” – podkreślono w uchwale.
Wybór Senatu
Także Senat Rzeczypospolitej Polskiej podjął cztery uchwały ustanawiające patronów 2025 roku. Zgodnie z decyzją Izby będą nimi:
ks. prof. Józef Tischner,
Maria Pawlikowska-Jasnorzewska,
Władysław Stanisław Reymont,
Wojciech Jerzy Has.
Patronka roku 2025: Maria Pawlikowska-Jasnorzewska
W uchwale o ustanowieniu Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej patronką roku 2025 Senat wyraził przekonanie o szczególnym znaczeniu jej dorobku poetyckiego. Jak przypomniano, 9 lipca 2025 roku przypada 80. rocznica śmierci tej wybitnej polskiej poetki, wnuczki, córki i siostry wielkich Kossaków.
Nie widziałam cię już od miesiąca. I nic. Jestem może bledsza, trochę śpiąca; trochę bardziej milcząca, lecz widać można żyć bez powietrza!
Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, „Miłość”
Patron roku 2025: Władysław Stanisław Reymont
Uchwalając rok 2025 rokiem Władysława Stanisława Reymonta, Senat podkreślili istotne znaczenie twórczości pisarza dla narodowego i światowego dziedzictwa. Senatorowie przypomnieli również, że w 2025 roku przypada 100. rocznica śmierci tego wybitnego twórcy, laureata Literackiej Nagrody Nobla z 1924 roku.
Co myślicie o tegorocznych patronach? Znacie ich twórczość?
